Uwolniony rynek energii

Poczynając od 1 lipca 2007 roku detaliczne rynki gazu i elektryczności we całej Unii Europejskiej zostały w pełni otwarte. Każdy obywatel Unii Europejskiej ma prawo wyboru rodzaju energii, na przykład „zielonej” elektryczności, jak również własnego dostawcy energii. Mimo, że wiele państw członkowskich otworzyło rynki energii dla konkurencji już jakiś czas temu, otwarcie rynków w całej Unii przyczynia się do zwiększenia możliwości wyboru i poprawienia jakości usług oferowanych klientom, którzy są zachęcani do zmiany dostawcy, pod warunkiem, że taka zmiana byłaby dla nich korzystna.

Aby upewnić się, że obywatele są dobrze poinformowani o swoich prawach konsumenta na rynku energetycznym, departamenty energii i ochrony praw konsumenta Komisji Europejskiej rozpoczęły ogólnoeuropejską kampanię informacyjną pod hasłem „Ty wybierasz!”. Jednym z głównych narzędzi kampanii jest strona internetowa poświęcona podnoszeniu świadomości – www.agathepower.eu zawierająca odpowiednie dla każdego kraju informacje dotyczące otwarcia rynków energii i wyboru dostawcy. Strona jest dostępna w 22 językach i zawiera także informacje o prawach konsumenta jak np. prawo do bezpłatnej zmiany dostawcy, do informacji o wszystkich warunkach związanych z umową jeszcze przed jej podpisaniem oraz do ochrony odbiorców przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd metodami sprzedaży. Dodatkowo zamieszczono film informacyjny przedstawiający wytwarzanie oraz łańcuch dostawy elektryczności i gazu, liberalizację rynku, korzyści dla odbiorców i środowiska naturalnego. Film prezentuje także doświadczenia konsumentów żyjących w krajach, które już otworzyły swoje rynki dla konkurencji. W kampanii biorą udział europejskie i lokalne organy regulacyjne sektora energetycznego, Europejskie Centra Konsumenckie (sieć ECK), organizacje konsumenckie i przemysłowe oraz organizacje społeczne, które wspólnie zwiększają widoczność kampanii dzięki prezentacji plakatów, rozpowszechnianiu informacji i regularnemu aktualizowaniu stron internetowych powiązanymi z kampanią informacjami.

Od 1 lipca 2007 roku polskie rynki elektryczności i gazu są całkowicie otwarte, a właściciele domów prywatnych mogą już, podobnie jak wcześniej klienci instytucjonalni, wybierać dostawcę energii. Operatorzy systemu przesyłu elektryczności i gazu są samodzielnymi spółkami akcyjnymi, których jedynym udziałowcem jest skarb państwa. Niektóre prawa własności do elementów systemu przesyłu w sektorze gazowym należą do Operatora Systemu Przesyłowego (Transmission System Operator – TSO) – OGP Gaz-System S.A. – natomiast reszta do głównego gracza na rynku – PGNIG zajmującego się importem, produkcją i dostawą gazu. TSO w sektorze elektryczności – PSE – Operator S.A. zajmuje się przesyłem elektryczności przy użyciu sieci dzierżawionych elementów przesyłowych. Odsetek klientów zmieniających dostawców na rynku elektryczności był niewielki i ograniczony przeważnie do bardzo dużych użytkowników.

W Polsce Urząd Regulacji Energetyki (URE) pomaga konsumentom odnaleźć się w nowej sytuacji. Na stronie www.ure.gov.pl można znaleźć wszystkie niezbędne informacje, ułożone dla wygodny użytkowników w czytelne zestawy pytań i odpowiedzi. Od lipca funkcjonuje także infolinia 22 661 62 32, gdzie eksperci URE odpowiadają na wszelkie wątpliwości konsumentów. W związku z ogromnym zapotrzebowaniem na informację URE uruchomił także dodatkowe numery infolinii w swoich oddziałach terenowych. Wykaz numerów można znaleźć na stronie http://www.ure.gov.pl/portal/or/32/52/Lokalne_infolinie.html.

Aby umocnić prawa odbiorców energii, Komisja Europejska zaproponowała także utworzenie Europejskiej Karty Praw Odbiorców Energii, która obecnie jest opracowywana w procesie konsultacji społecznych. Wersja ostateczna ma być ustalona na początku przyszłego roku. Karta ma na celu jasne określenie podstawowych praw konsumenta względem dostaw elektryczności i gazu, zawierania umów, informacji, cen, sytuacji spornych, ochrony przed nieuczciwymi działaniami komercyjnymi oraz zapewnienie, że te prawa będą przestrzegane. Wraz z Kartą program „Ty wybierasz!” będzie nadal zachęcać konsumentów UE do wykorzystania możliwości wyboru dostawcy energii oraz odzwierciedlać zaangażowanie Komisji w ustanawianie przepisów przyjaznych odbiorcom i usuwanie przeszkód pozostających na drodze do prawdziwie konkurencyjnego rynku wewnętrznego.

Więcej informacji w Poradniku Otwarcia Rynku Urzędu Regulacji Energetyki http://www.ure.gov.pl/portal/or/

oraz w portalu Komisji Europejskiej o rynku energii w UE:

http://www.agathepower.eu