Zakupy w UE


Umowa sprzedaży

Strony umowy

Prawo konsumenckie ma zastosowanie w przypadku, gdy umowa sprzedaży zostaje zawarta pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą.

Konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Przykładowo, gdy w imieniu naszego pracodawcy kupujemy drukarkę, która będzie wadliwa, to nie można jej reklamować wskazując na uprawnienia konsumenckie. Drugą stroną transakcji, przy sprzedaży konsumenckiej, jest osoba fizyczna lub prawna, która sprzedaje towary w ramach swojej działalności handlowej lub w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa.

Zadaniem prawa konsumenckiego jest więc ochrona i wzmocnienie pozycji konsumenta w relacjach z profesjonalistą. Należy wyraźnie zaznaczyć, że w przypadku zakupu towaru od osoby prywatnej, przepisy prawa konsumenckiego (a więc takie instytucje jak rękojmia, gwarancja, prawo do odstąpienia od umowy) nie będą miały zastosowania.

Rodzaje zakupów

Zakupy standardowe

Wybierając się na zakupy w sklepie stacjonarnym również za granicą powinniśmy być świadomi praw jakie nam przysługują. Przedsiębiorca obowiązany jest poinformować konsumenta przed zawarciem umowy między innymi o następujących kwestiach (o ile nie wynikają one już z okoliczności):
  • dane identyfikujące przedsiębiorcę
  • podstawowe cechy towaru lub usługi
  • łączna cena towaru lub usługi wraz ze wszystkimi podatkami; jak również wszystkie dodatkowe opłaty za transport, dostarczenie lub usługi pocztowe

Sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru z umową w ciągu dwóch lat od dnia zawarcia umowy Dodatkowo towar może posiadać załączony dokument gwarancyjny, jednak jest to dobrowolne oświadczenie gwaranta.

UWAGA: W przypadku dokonania zakupu w lokalu przedsiębiorstwa, nie ma regulacji dotyczących prawa konsumenta do odstąpienia od umowy. Oznacza to, że nie istnieje prawny obowiązek przedsiębiorcy do przyjmowania zwrotu towaru bez jakiejkolwiek przyczyny. Jeżeli sprzedawca oferuje taką możliwość, wynika to wyłącznie z jego dobrej woli oraz odbywa się na zasadach przez niego określonych.

Zakupy na odległość

W przypadku zakupów na odległość lub zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa konsumentowi przysługuje szczególna ochrona, wynikająca z charakteru formy zawierania umowy.

Zawieranie umów na odległość charakteryzuje się:

  • wykorzystaniem tylko środków porozumiewania się na odległość do momentu zawarcia umowy włącznie
  • negocjacje i zawarcie umowy następują bez jednoczesnej obecności obu stron (sprzedawcy i konsumenta)
Ciągły rozwój techniki nie pozwala na sporządzenie wyczerpującej listy środków porozumiewania się na odległość. Przykładem najpowszechniejszych form zawierania umów są:
  • Sprzedaż wysyłkowa
  • Internet
  • Telefon

O ile strony nie uzgodniły innego terminu, przedsiębiorca dostarcza towary bez zbędnej zwłoki, ale nie później niż 30 dni od zawarcia umowy. Gdy przedsiębiorca nie dotrzymał terminu, konsument wzywa go do dostarczenia zamówienia w dodatkowym terminie, stosownym do okoliczności (np. 14 dni). Po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu, konsument może odstąpić od umowy.

PAMIĘTAJ

  • Dokonywanie zakupów za pośrednictwem poczty lub przez Internet, oznacza zawarcie wiążącej umowy prawnej.
  • Konsument nie jest zobowiązany do spełnienia świadczenia, którego nie zamawiał – towar niezamówiony przez konsumenta jest przesyłany na ryzyko przedsiębiorcy.
  • W przypadku rozmowy telefonicznej, konsument musi być poinformowany o handlowym celu rozmowy
  • Konsument musi mieć świadomość, że zamówienie przy użyciu komunikacji elektronicznej pociąga za sobą obowiązek zapłaty. Potwierdzenie złożonego zamówienia musi być w łatwy i czytelny sposób oznaczone z użyciem słów „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” lub równoważnym sformułowaniem.

Zakupy poza lokalem

Umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa oznacza umowę pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą:
  • zawartą przy jednoczesnej fizycznej obecności przedsiębiorcy i konsumenta, w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa (np. w domu konsumenta, na prezentacji organizowanej w hotelu)
  • zawartą w lokalu przedsiębiorstwa lub przy pomocy jakichkolwiek środków porozumiewania się na odległość bezpośrednio po tym jak osobiście i indywidualnie nawiązano kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa (np. zaproszenie konsumenta z ulicy na pokaz w lokalu przedsiębiorstwa)
  • zawartą podczas wycieczki zorganizowanej przez przedsiębiorcę, której celem lub skutkiem jest promocja oraz sprzedaż towarów i usług konsumentowi.
Jako lokal przedsiębiorstwa należy rozumieć:
  • miejsce prowadzenia działalności, będące nieruchomością albo częścią nieruchomości, w której przedsiębiorca prowadzi działalność na stałe
  • miejsce prowadzenia działalności będące rzeczą ruchomą, w którym przedsiębiorca prowadzi działalność zwyczajowo albo na stałe.

Zatem, lokalem przedsiębiorstwa jest zarówno standardowy sklep jak i stanowisko na targu, jarmarku, kiermaszu czy na oznakowanym bazarze.

UWAGA: Przepisy nie mają zastosowania w przypadku umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa, jeżeli obowiązek zapłaty nie przekracza 50 złotych.

Obowiązki informacyjne przedsiębiorcy

Zakupy standardowe Przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta w sposób jasny i zrozumiały m.in. o następujących kwestiach (o ile nie wynikają już z okoliczności):
  • główne cechy świadczenia
  • dane identyfikujące przedsiębiorcę
  • łączna cena lub wynagrodzenie wraz z podatkami, a także opłaty za dostarczenie, usługi pocztowe oraz jakiekolwiek inne koszty
  • sposób i termin spełnienia świadczenia
  • stosowana procedura rozpatrywania reklamacji
  • przewidziana przez prawo odpowiedzialności przedsiębiorcy za jakość świadczenia
  • czas trwania umowy lub gdy umowa zawarta jest na czas nieoznaczony lub ma ulegać automatycznemu przedłużeniu o sposobie i przesłankach wypowiedzenia umowy

UWAGA: Powyższe obowiązki nie są stosowane w przypadku drobnych umów życia codziennego wykonywanych natychmiast po ich zawarciu.

Zakupy poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość (np. zakupy przez Internet)

Zarówno w przypadku umów zawieranych na odległość jak i umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, przedsiębiorca obowiązany jest poinformować konsumenta przed zawarciem umowy m.in. o następujących kwestiach:

  • dane identyfikujące przedsiębiorcę
  • podstawowe cechy towaru lub usługi
  • łączna cena lub wynagrodzenie wraz z podatkami, a także opłaty za dostarczenie, usługi pocztowe oraz jakiekolwiek inne dodatkowe koszty
  • sposoby płatności, dostawy lub spełnienia świadczenia
  • stosowana procedura reklamacyjna
  • w przypadku prawa do odstąpienia od umowy – warunki, terminy oraz procedura odstąpienia
  • koszty zwrotu rzeczy w przypadku odstąpienia od umowy
  • termin, w którym oferta lub cena pozostają wiążące

Po zawarciu umowy konsument musi otrzymać na trwałym nośniku (np. wersja papierowa czy w forma poczty elektronicznej) potwierdzenie zawarcia umowy wraz z wyżej wymienionymi informacjami. Potwierdzenie należy udostępnić w rozsądnym terminie, ale nie później niż w chwili dostarczenia towarów lub przed rozpoczęciem świadczenia usługi.

UWAGA: W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość, ciężar dowodowy w zakresie spełnienia wymogów informacyjnych spoczywa na przedsiębiorcy.

Odstąpienie od umowy

Konsument ma prawo odstąpić od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość w ciągu 14 dni bez podawania jakichkolwiek powodów (ten sam termin obowiązuje na terenie całej UE, Norwegii i Islandii). Odstąpienie od umowy nie jest uzależnione od zgody przedsiębiorcy – jest to jednostronne oświadczenie woli. Prawo do odstąpienia od umowy nie obowiązuje w przypadku zakupów dokonywanych w sklepie stacjonarnym.

Jak odstąpić od umowy?

  • Termin 14 dni upływa w przypadku umów o świadczenie usług – od dnia zawarcia umowy, w przypadku umów sprzedaży – od dnia w którym konsument otrzymał towar. Jeżeli konsument nie został poinformowany o prawie do odstąpienia, termin ten wydłuża się do 12 miesięcy.
  • Aby odstąpić od umowy, należy poinformować o tym przedsiębiorcę z zachowaniem terminu 14 dni. Zalecamy formę pisemną oświadczenia oraz zachowanie kopii w celach dowodowych.
  • Najpóźniej 14 dni od dnia poinformowania o odstąpieniu należy odesłać towar do przedsiębiorcy. Konsument ponosi tylko bezpośrednie koszty zwrotu towarów, o ile został o tym poinformowany.
  • Sklep internetowy nie może uzależniać odstąpienia przez konsumenta od umowy zawartej na odległość od zwrotu towaru w oryginalnym opakowaniu, które nie jest przedmiotem sprzedaży, a służy jedynie do zabezpieczenia produktu. Jest wskazane jednak, aby w miarę możliwości zwracana rzecz była zapakowana w oryginalne pudełko.
  • Przedsiębiorca ma obowiązek niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia konsumenta o odstąpieniu od umowy, zwrócić mu wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty dostarczenia rzeczy. Przedsiębiorca może wstrzymać się z dokonaniem wypłaty do momentu otrzymania rzeczy z powrotem bądź do otrzymania dowodu wysyłki.
  • Jeżeli na wyraźne żądanie konsumenta wykonywanie usługi rozpoczyna się niezwłocznie, wówczas w przypadku odstąpienia od umowy konsument ma obowiązek zapłaty za świadczenia spełnione do chwili odstąpienia od umowy.
  • Konsument odpowiada tylko za wszelkie zmniejszenie wartości towarów wynikające z obchodzenia się z towarami w sposób inny niż konieczny do stwierdzenia charakteru, cech i funkcjonowania towarów.
  • Interpretacja przepisów zakłada, że kupujący może odstąpić od umowy jeszcze przed otrzymaniem towaru.
Istnieją wyjątki od prawa odstąpienia od umowy, zaliczamy tu m.in.:
  • zakup towarów, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub mają krótki termin przydatności do użycia (np. artykuły spożywcze)
  • zakup towarów wyprodukowanych wg specyfikacji konsumenta lub wyraźnie zindywidualizowanych (np. meble na wymiar, garnitur szyty na miarę, biżuteria z wygrawerowaniem)
  • zakup zapieczętowanych towarów, które nie nadają się do zwrotu ze względu na ochronę zdrowia lub ze względów higienicznych, których opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu (np. towary lecznicze, chusteczki nawilżane)
  • zakup zapieczętowanych nagrań dźwiękowych, nagrań wizualnych lub oprogramowania komputerowego, których opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu
  • zakup usług w zakresie zakwaterowania (innych niż do celów mieszkalnych), przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii, usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami rozrywkowymi, sportowymi lub kulturalnymi, jeżeli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi.
UWAGA: Ustawa o prawach konsumenta nie ma zastosowania do umów dotyczących przewozu osób, umów o imprezę turystyczną czy umów o timeshare.

Reklamacja

Rękojmia

Reklamując towar konsument może wybrać podstawę prawną swoich roszczeń, w szczególności instytucję rękojmi lub gwarancję.

Na podstawie rękojmi odpowiada każdy sprzedawca w związku z ujawnioną wadą fizyczną (niezgodnością z umową) lub prawną kupionego towaru konsumpcyjnego.

Jeżeli wada zostanie stwierdzona w okresie 2 lat od momentu jego wydania (wyjątek dotyczy nieruchomości, w przypadku których okres odpowiedzialności to 5 lat).

Towar jest zgodny z umową, gdy spełnia następujące kryteria:

  • odpowiada opisowi podanemu przez sprzedawcę
  • odpowiada próbce lub jest zgodny z wzorem zaprezentowanym konsumentowi
  • nadaje się do szczególnych celów konsumenta, o których zawiadomił on sprzedawcę
  • odpowiada właściwościom, które są przypisywane towarom tego samego rodzaju
  • posiada cechy, jakich konsument może racjonalnie oczekiwać
  • odpowiada oświadczeniom publicznym sprzedawcy, producenta lub ich przedstawicieli (np. w reklamie, na etykiecie)

Sprzedawca nie odpowiada za brak zgodności towaru z umową, jeżeli konsument o tej niezgodności wiedział przy zawarciu umowy albo gdy wynika on z jakości materiałów dostarczonych przez konsumenta.

Zgodnie z regulacjami unijnymi, państwa członkowskie UE mogą postanowić, iż w celu skorzystania z przysługujących uprawnień konsument musi powiadomić sprzedawcę o braku zgodności w okresie dwóch miesięcy od daty, kiedy odkrył taki brak zgodności. Obecnie polskie ustawodawstwo rozszerzyło ten termin na rok.

Dodatkowo, jeżeli państwa członkowskie UE nie ustaliły inaczej, przyjmuje się, że każdy brak zgodności, który uwidocznił się w ciągu sześciu miesięcy od daty dostawy istniał już w chwili dostawy. Polski ustawodawca poszedł o krok dalej i wydłużył okres domniemania do jednego roku.

Polski prawodawca ustanowił maksymalny czas - 14 dni, w jakim przedsiębiorca ma obowiązek ustosunkować się do złożonej reklamacji konsumenckiej. Jeżeli konsument domaga się wymiany lub usunięcia wady albo obniżenia ceny i nie otrzyma odpowiedzi w wymienionym terminie – roszczenia uznaje się za uzasadnione.

Czego może żądać konsument w ramach rękojmi?

Konsument może domagać się:

  • naprawy towaru lub wymiany na nowy
  • stosownej obniżki ceny lub odstąpienia od umowy

Jeżeli pierwszym żądaniem kupującego jest obniżka ceny lub odstąpienie od umowy, przedsiębiorca może nie uwzględnić tego roszczenia. Wówczas sprzedawca powinien niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunąć.

Naprawa bądź wymiana towaru powinna odbyć się w rozsądnym terminie oraz jest wolna od opłat.

Należy pamiętać, że od umowy można odstąpić jedynie wówczas, gdy niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową jest istotna. W przypadku, gdy ujawniona usterka nie ma takiego charakteru, wówczas przysługują konsumentowi pozostałe możliwe rozwiązania.

UWAGA: Jeżeli zrobiłeś zakupy za granicą w jednym z krajów UE, Norwegii lub Islandii, o bezpłatną pomoc i poradę możesz się zwrócić do Europejskiego Centrum Konsumenckiego.

Gwarancja

Gwarancja to – obok rękojmi – jedna z podstaw złożenia reklamacji. Jest to dobrowolne oświadczenie dotyczące jakości towaru złożone przez przedsiębiorcę, czyli gwaranta. Gwarantem może być producent, importer, dystrybutor lub sprzedawca.

Dokument gwarancyjny powinien wskazywać co najmniej:

  • nazwę oraz adres gwaranta
  • zakres terytorialny
  • czas trwania gwarancji
  • pozostałe podstawowe dane potrzebne do dochodzenia roszczeń z gwarancji

Zasady reklamacji realizowanej na podstawie gwarancji zależą od zapisów dokumentu gwarancyjnego. Zgodnie z polskimi przepisami prawa, jeżeli treść oświadczenia gwarancyjnego nie przewiduje terminu, przedsiębiorca powinien niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 14 dni wykonać ciążące na nim obowiązki.

Jeżeli w gwarancji nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi 2 lata od dnia, kiedy gwarancja została wydana kupującemu.

W przypadku niemożności realizacji roszczenia z tytułu gwarancji, konsumentowi nadal przysługuje prawo do reklamacji z tytułu rękojmi.

UWAGA: Nazwy "gwarancja europejska" i "gwarancja międzynarodowa" nie są terminami prawnymi. Potocznie określa się tak dokument gwarancyjny którego zasięg obowiązywania określony jest odpowiednio jako Europa/Unia Europejska czy też poprzez wyszczególnienie dowolnych państw świata. Dlatego też przed zakupem należy sprawdzić zasięg terytorialny obowiązywania gwarancji.

Terminy i podstawa prawna

Terminy

  • 14 dni na odstąpienie od umowy w przypadku umów o świadczenie usług – od dnia zawarcia umowy, w przypadku umów sprzedaży – od dnia, w którym konsument otrzymał towar
  • 14 dni na odesłanie towaru do przedsiębiorcy w przypadku odstąpienia od umowy
  • 30 dni na dostarczenie towaru do konsumenta, jeżeli strony nie ustaliły inaczej
  • 2 lata odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową
  • 14 dni na ustosunkowanie się przedsiębiorcy do złożonej reklamacji konsumenckiej - w przypadku gdy ma zastosowanie prawo polskie
  • 14 dni na wykonanie obowiązków gwaranta, o ile karta gwarancyjna nie stanowi inaczej - w przypadku gdy ma zastosowanie prawo polskie
Przytoczone powyżej terminy obowiązują jedynie na terenie Unii Europejskiej. W przypadku zakupów internetowych dokonywanych z przedsiębiorcą zarejestrowanym poza UE prawa konsumenckie mogą się różnić.

Podstawa prawna

  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów
  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/44/WE z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji
Mają one swoje odzwierciedlenie w następujących przepisach krajowych:
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
  • Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta